Ministerie van Buitenlandse Zaken

Dutch Diplo Talk

Hollands dagboek: stagiair in Rwanda en Congo

8 Dec 2014

Maandag 24 november

Vanuit Nairobi vlieg ik over een prachtig Afrikaans merenlandschap naar Kigali, Rwanda, om mijn collega-ambassadeur daar een week te vervangen. Mijn collega Leoni Cuelenaere, is vanochtend de andere kant opgevlogen om in Nairobi mijn plaats in te nemen. Waarom? Eenvoudigweg om ervaring op te doen op een andere ambassade in Oost-Afrika; wat kunnen we tijdens een korte stage van elkaar leren?

Bij aankomst op het vliegveld begin ik in het Frans, maar Engels heeft de voorkeur. Nog een verrassing: prima wegen en straatverlichting, iedereen stopt voor verkeerslichten, en het is veilig op straat – dat is in Nairobi wel anders. Na aankomst heb ik een ontmoeting met ambassademedewerkers die vertellen over gebrekkige persvrijheid, de genocide van 1994 en een handelsmissie van 25 Nederlandse bedrijven onder leiding van minister Ploumen twee weken geleden. In Kenia zijn meer dan honderd Nederlandse bedrijven gevestigd, maar Rwanda is nog tamelijk onbekend. Toch is Heineken de grootste belastingbetaler en KLM vliegt dagelijks van Schiphol naar Kigali. Verder heb ik gesprekken over financieel beheer, Kamervragen, mensenrechten, Nederlandse pootaardappelen en – ook in Kigali – Sinterklaas.

Dinsdag 25 november

Met pepernoten en stroopwafels op weg naar de ambassade. Bij de wekelijkse vergadering schuiven alle medewerkers aan. Allerlei onderwerpen komen voorbij, van training van immigratiepersoneel tot de positie van homoseksuelen, van ondersteuning van een Nederlandse rozenkweker tot Rwandese asielzoekers in Nederland. Onderwerpen die ook regelmatig op de agenda staan bij mijn eigen ambassade in Nairobi.

Bij de lunch praat ik met een aantal Rwandezen en Europeanen over regionale handel en investeringen. Kernvraag is hoe Nederland een rol kan spelen bij vergroting van handelsstromen, wegnemen van handelsbarrières, welke expertise we kunnen bieden en welke mogelijkheden er zijn voor het Nederlandse bedrijfsleven.

‘s Middags bezoek ik twee monumenten van de genocide van 1994, toen meer dan 800.000 Rwandezen door hun landgenoten werden vermoord. In Kigali staat de Genocide Memorial, met een klein museum. Vandaag zijn er alleen buitenlandse bezoekers, allemaal doodstil. Het tweede monument is een kerk in het plaatsje Nyamata. Op weg ernaartoe kom ik door moerassen waar een groot aantal Rwandezen zich schuilhield voor hun moordenaars. De gids is een overlevende die monotoon vertelt over verkrachting, marteling, moord. Veel Rwandezen meenden dat kerken vellige toevluchtsoorden waren, maar kogelgaten en bloedsporen bewijzen het tegenovergestelde. Andere details zijn te gruwelijk voor woorden. Tienduizend mensen kwamen hier om, onder hen ook veel kinderen. De gids laat kasten vol met kleine schedels zien. Ik wil weg.

Woensdag 26 november

Een prachtig heuvellandschap met vulkanen is te zien op weg naar de grens met Congo. Daar, aan het Kivumeer, staat het Lake Kivu Laboratory. Dit door Nederland gesteunde laboratorium monitort de waterkwaliteit van het meer, belangrijk voor visserij en gaswinning. Samenwerking met Congo, de belangrijkste handelspartner van Rwanda, is belangrijk. Wat ik niet wist is dat dit gebied naast veel risico’s óók economisch potentieel heeft. Verantwoorde winning van gas verkleint de kans op een uitbarsting en levert elektriciteit. Daarbij is een grensoverschrijdende aanpak essentieel in deze letterlijk en figuurlijk licht ontvlambare grensstreek, en het is goed te zien dat Nederland een positieve rol speelt.

Net over de grens ligt de Congolese stad Goma, met een miljoen inwoners. Daar bevindt zich het Observatoire Volcanologique, dat voor het Lake Kivu project de vulkanische activiteit in en rond het meer in de gaten houdt. Geen overbodige luxe – in 2002 barstte de vulkaan Nyiragongo uit en bereikte lava het vliegveld en de stad Goma. Een paar honderd slachtoffers waren te betreuren.

Eind van de middag bereiken we het overweldigend mooie natuurpark Virunga, waar plannen voor oliewinning de unieke berggorilla’s bedreigen. Nederland investeert in duurzaam natuurbehoud en conflictbeheersing. Een aanslag in april op de directeur van het park, een Belgische prins, duidde weer eens op spanningen. De directeur overleefde de aanslag.

Donderdag 27 november

In dit gebied was een jaar geleden nog de militie M23 actief, waardoor honderdduizenden Congolezen ontheemd raakten. Bezoeken aan voormalige ontheemden en aan een VN-kantoor maken duidelijk dat de VN en andere internationale organisaties nog een flinke taak hebben. Goma is iedere derde auto een wit VN-voertuig, zo lijkt het; maar liefst 21.000 UN peacekeepers uit vijftig landen moeten voor rust en stabiliteit zorgen. Nederland levert financiële steun en enkele civiele experts.

De laatste dag in deze regio van de Grote Meren leert dat de uitdagingen enorm zijn: gewapend conflict, vluchtelingen, illegale houtkap, overbevissing, armoede, seksueel geweld, corruptie, zwak bestuur, vulkaanerupties, overbevolking, etc. Een grensoverschrijdende aanpak is essentieel, met alle partijen.

Vanuit mijn eigen ambassade in Kenia werken we met andere partijen aan verbetering van de stabiliteit in de Hoorn van Afrika, een regio die vanuit Somalië te lijden heeft van terrorisme (Al-Shabaab), piraterij en illegale migratie. De aanslag op het Westgate-winkelcentrum vorig jaar is er een voorbeeld van. Ook in ons eigen belang is een grensoverschrijdende aanpak vereist. Er is nog genoeg werk aan de winkel – morgenvroeg terug naar Nairobi!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Share Button
  • 8 Dec 2014, 8:00
  • Posted in Culture
  • 1 comment

About the author

Joost Reintjes
Written by Joost Reintjes

Dutch Ambassador to Saudi Arabia

Joost Reintjes is Ambassador since August 2011. Prior to Saudi Arabia, he served as the Netherlands Ambassador in Nairobi, Kenya and Islamabad, Pakistan and as Deputy Head of Mission and Minister Plenipotentiary in Rome, Italy.

Ambassador Reintjes started his diplomatic career in 1989. He has served in various positions at the Ministry of Foreign Affairs in The Hague and at Embassies in Cairo, Caracas and Amman. From 2002 to 2005 he served at the Embassy in Baghdad, initially as Chargé d'Affaires, later as Ambassador.

Ambassador Reintjes holds a masters degree in Arabic and Middle Eastern Studies from the Universities of Nijmegen and Leiden.

He is married and has three children.

Other recent posts by Joost Reintjes

All posts by