Ministerie van Buitenlandse Zaken

Dutch Diplo Talk

Hoop doet leven

2 Nov 2016

City Fallujah Iraq

In de soennitische stad Fallujah leden Amerikaanse troepen in 2003 aanzienlijke verliezen. Daarna kreeg Al-Qaida vat op de stad en vervolgens nam in 2014 ISIS de controle over. Dat alles op 65 km afstand van Bagdad. Na een gevecht van vijf weken werd Fallujah eind juni dit jaar door het Iraakse leger veroverd op ISIS. De stad was en is zwaar gehavend. Bijna elk gebouw is beschadigd. Een groot deel van de ca. 250.000 inwoners heeft de stad de afgelopen jaren verlaten. Terugkeer is van belang voor de mensen zelf, voor toekomstige stabiliteit in Irak, maar ook voor ons. Een deel van de ontheemden die niet naar hun dorpen of steden kunnen terugkeren overweegt naar Europa uit te wijken. Bovendien zijn mensen die geen geloof in de toekomst hebben gemakkelijker te beïnvloeden door extremisten.

Reparatie van de belangrijkste basisvoorzieningen is een voorwaarde om de bevolking terug te laten keren. Elektriciteit, water, scholen en klinieken worden hersteld. Daarvoor hebben de Verenigde Naties, de Iraakse overheid en donorlanden een stabilisatieprogramma opgezet. Nederland heeft dit jaar Euro 25 miljoen bijgedragen aan dit programma en ik wilde graag zien wat daarmee is gerealiseerd.

De veiligheidssituatie in Fallujah is verbeterd. Inmiddels zijn 90.000 mensen teruggekeerd. Ik ben benieuwd wat mij te wachten staat. Binnen een uur rijden wij naar Fallujah. Het blijft onwerkelijk dat ISIS zo dicht bij Bagdad een schrikbewind kon voeren. Aan de rond van de stad is de aangerichte schade meteen zichtbaar. Een viaduct is zwaar beschadigd en met het herstel is een begin gemaakt. Naarmate wij dichter bij het centrum komen neemt de schade aan gebouwen toe. Niet alleen gevechten hebben daarvoor gezorgd. ISIS heeft op vele plekken bomauto’s, landmijnen en boobytraps geplaatst. Veel explosieven zijn inmiddels opgeruimd. ISIS liet scherpschutters achter, die diverse medewerkers die de explosieven ruimden doodschoten.

Zal de aanpak in Fallujah een voorbeeld vormen voor wat straks nodig is in Mosoel?

De gouverneur van de provincie Anbar, de burgemeester van Fallujah, een stamleider en leden van provinciale staten en de gemeenteraad zorgen voor een warme ontvangst. Hun gedrevenheid valt mij meteen op. Weinig plichtplegingen, meteen discussies over de herstelwerkzaamheden. Waar blijven de onderdelen waarmee de electriciteitsvoorziening moet worden verbeterd? Er wordt driftig gebeld en de onderdelen komen morgen aan. Hoe kunnen wij scholen nog sneller herstellen?

Tijdens een rondrit door de stad wordt het herstel van de drinkwatervoorziening getoond, waardoor spoedig zal worden voorzien in 50% van de drinkwaterbehoefte. Een school gaat volgende maand open, precies wanneer mensen uit de omgeving van de school naar hun wijk kunnen terugkeren. In de verte zie ik op een brug een file staan. Het blijken ontheemden te zijn die terugkeren naar Fallujah. Zij worden gecontroleerd, want men wil niet dat ISIS leden er tussendoor glippen. Ook op een kruispunt vindt een controle plaats. Vandaag is er een wijk opengesteld voor terugkeerders. Explosieven zijn geruimd en de straten in hun wijk zijn berijdbaar. Ik spreek met een man die met een volgepakte auto de wijk inrijdt, enorm benieuwd wat hij zal aantreffen bij zijn huis.

Dutch ambassador to Iraq Jan Waltmans in Fallujah

Dutch ambassador to Iraq Jan Waltmans in Fallujah

De ravage in de stad is nog altijd groot. Er lijkt om elk huis te zijn gevochten. Leuzen van ISIS zijn met witte verf onzichtbaar gemaakt.
Een indrukwekkend bezoek, met positieve ontwikkelingen die hoop bieden voor de toekomst. Ik ben blij met hetgeen ik zie. Nederland steunt een stabilisatieprogramma dat nu effect heeft. Irak en Fallujah staan nog altijd voor enorme uitdagingen. Vergaande conclusies kunnen pas over 5 of 10 jaar worden getrokken.

Naast herstel van fysieke infrastructuur moet er ook vergiffenis en vertrouwen gaan groeien, want anders rolt Fallujah vanzelf op een gegeven moment weer in volgende conflicten. De lokale leiders lijken zich dat te realiseren. Er wordt in diverse wijken al gewerkt aan op verzoening gericht overleg. De intenties zijn positief. Driehonderd door het stabilisatieprogramma ingehuurde mannen vegen de straat schoon en ruimen afval op. Hoop doet leven.

Share Button

About the author

Jan Waltmans
Written by Jan Waltmans

Dutch ambassador to Lebanon

In 1988 bij het ministerie van Buitenlandse Zaken in dienst getreden en in de eerste fase van mijn loopbaan gewerkt in Ghana, Bangladesh, Soedan en op het departement bij de afdeling Asielzaken en humanitaire hulpverlening. Vervolgens:

2000 - 2002 Plaatsvervangend Chef de Poste in Khartoum

2002 - 2006 Plaatsvervangend Chef de Poste in Lusaka

2006 - 2009 Plaatsvervangend directeur bij de directie Effectiviteit en Coherentie van ontwikkelingssamenwerking

2010 - 2012 Plaatsvervangend Chef de Poste in Kaboel

2012 - 2015 Plaatsvervangend directeur bij de directie Azië en Oceanië

2015 - 2017 Ambassadeur in Irak