Ministerie van Buitenlandse Zaken

Dutch Diplo Talk

Jemen – de revolutie eet zijn eigen kinderen

12 Mar 2015

Revolutie Jemen

Revoluties beginnen meestal hooggestemd – vol van idealen. Soms gaat de omwenteling soepel en zonder bloedvergieten. Dan gaan ze de geschiedenis in als “glorieus” of van “fluweel”. Vaak ontspoort een revolutie in geweld. In de loop van de gebeurtenissen lijkt iedereen te vergeten waar het eigenlijk om begonnen was. De “Déclaration des droits de l´homme et du citoyen” werd op 26 augustus 1789 aanvaard – zes weken na de bestorming van de Bastille. De verklaring is nog altijd een fundament van de mensenrechten. Toch verhinderde zij niet dat de Franse revolutie uitmondde in de “Terreur”, die op haar beurt leidde tot de staatsgreep van Napoleon.

Veel Arabische revoluties van de laatste jaren zijn in een draaikolk van geweld terecht gekomen. Zo ook Jemen – waar in 2011 een einde aan het regime van Ali Abdullah Saleh kwam. Hij regeerde 33 jaar en liet het land straatarm achter. Jongeren namen het voortouw in de opstand tegen zijn regime. Zij wilden van Jemen een democratisch, federaal land maken. Aan de corruptie zou een einde komen en de welvaart zou eerlijker worden verdeeld. Vertegenwoordigers uit het hele land werkten samen in een Nationale Dialoog. Deze conferentie legde eind januari 2014 een blauwdruk voor een nieuw Jemen vast.

Het afgelopen jaar werd het nieuws uit Jemen echter steeds slechter. Houthi´s uit Noord-Jemen namen in september de hoofdstad in. Met geweld zetten zij het bestuur in grote delen van Jemen naar hun hand. De president en de regering stelden eind januari dat zij zo niet langer konden werken en traden af. Korte tijd later sloten de meeste landen – ook Nederland – hun ambassades.

Waarom kwam de Jemenitische revolutie in deze neerwaartse spiraal terecht? De Houthi´s zeiden de revolutie te verdedigen. Voortdurend bekritiseerden zij namens het volk de corrupte overgangsregering. De eenheid van het land kwam in het geding. Buitenlandse machten – de VS en Saoedi-Arabië voorop – zouden dicteren wat er gebeurt. Deze retoriek werd niet overal geloofd maar de Houthi´s vervolgden onverschrokken hun “revolutionaire legitimiteit”. Ook andere groepen waren uit op vergroting van hun machtsbasis. Ook zij hebben daarbij allerlei middelen gebruikt. De Houthi´s hebben echter met geweld de druk meer en meer opgevoerd. Alleen Al Qaida was nog gewelddadiger.

Een VN-gezant probeert ondertussen in Sana´a te bemiddelen. Of er een duurzaam politiek akkoord kan worden bereikt, wordt betwijfeld. Het vertrouwen tussen de partijen is weg. President Hadi die onder huisarrest zat wist naar Aden te ontkomen. Vanuit het zuiden wil hij weer leiding geven aan de overgang naar een nieuw Jemen. De Houthi´s vinden dat hij zijn ontslag niet zelf ongedaan kan maken. In Sana´a wordt af en toe gedemonstreerd tegen de Houthi´s. Demonstranten worden van de straten verdreven en dagen in een cel gehouden. Houthi´s zetten ministers in hun huizen vast en eisen dat zij hun ambt weer oppakken. Doen ze dat niet, dan maken zij zich schuldig aan “verraad”.

De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten, de Jordanese prins Zeid, zei op 5 maart jl. in Geneve dat de crisis in Jemen hem steeds meer zorgen baart. Alle partijen maken zich schuldig aan schendingen van de mensenrechten. Burgers worden gedood, gemarteld, zonder aanklacht gevangen gehouden. Scholen en ziekenhuizen zijn doelwit van aanslagen. De daders worden niet gestraft. Prins Zeid waarschuwde dat de politieke crisis de honger zal verergeren en grote humanitaire gevolgen zal hebben.

Hoe het verder gaat in Jemen is ongewis. Steeds meer kinderen worden gerekruteerd. Meer dan een derde van de strijders is jonger dan 18 jaar. Jongens die zich met een wapen belangrijk voelen. In de straten van Sana´a dwingen hun volkscomité’s de revolutie af. Elders bewapenen de stammen zich. Een burgeroorlog tussen Houthi´s en de rest van het land dreigt. Mooie idealen worden in “new speak” verdraaid. De gevolgen voor de arme bevolking laten zich eenvoudig raden. Aan de rechten van de mens en van de burger wordt niet gedacht. Revoluties eten hun eigen kinderen op – ook in Jemen.

Share Button

About the author

Aldrik Gierveld
Written by Aldrik Gierveld

Dutch ambassador to Yemen

He started working with the Netherlands’ Ministry of Foreign Affairs in 1990. In the beginning of his career he worked amongst others with our Embassy in Boedapest and in The Hague on security and European integration issues.

Then

2001 - 2004 Head Economic Department Embassy in Rome

2004 - 2006 On secondment to the European Commission in Brussels, Department for Programming and coordination of Commission policies

2006 - 2010 Head of the Environment department, Permanent Representation to the EU, Brussels

2010 - 2014 Deputy director Multilateral Institutions Department, Ministry of Foreign Affairs