Ministerie van Buitenlandse Zaken

Dutch Diplo Talk

Kerkelijk taboe op condooms zit Burundese jongeren in de weg

26 Jan 2015

Burundi 2

Paus Franciscus heeft zich vorige week in de Filipijnen opnieuw uitgesproken tegen het gebruik van door de kerk verboden voorhoedsbemiddelen, zoals het condoom. Er zijn volgens de paus vele andere manieren om geboorten te beperken die wel de zegen van de kerk hebben. Ik vind het erg jammer dat Franciscus op dit punt niet wat milder is. Een soepeler houding van de kerk zou een zegen zijn voor jongeren in Burundi, het land waar ik woon.

De katholieke kerk heeft veel invloed in Burundi, een klein land in hartje Afrika, ingeklemd tussen Tanzania en Congo. De bevolkingsgroei in Burundi is met ruim drie procent een van de hoogste ter wereld. Het gemiddeld aantal kinderen per vrouw is 6,4. De bevolkingsdruk is enorm. Nu al hebben boeren gemiddeld minder dan een halve hectare land waarvan ze moeten leven. Voor de volgende generatie wordt dat probleem nog veel nijpender. Dit gaat ook grote risico’s opleveren voor de rust en vrede in Burundi, een land met een recent verleden van veel geweld.

Het is daarom belangrijk dat Burundese jongeren andere keuzes kunnen maken dan hun ouders over hun gezinsleven en over hoeveel kinderen ze willen. Dat is niet eenvoudig. Om te beginnen heerst er een groot taboe op het praten over seks en seksualiteit. Jongeren en dan met name meisjes zijn ontzettend slecht geïnformeerd over de biologische functies van hun lichaam. Afgelopen zomer had ik een groep Rotterdamse scholieren op bezoek die een paar weken samen hadden gewerkt met leeftijdgenoten op een school in het noorden vam Burundi. Ze hadden het ook gehad over veilige seks. De mondige Nederlandse meiden stonden versteld van hoe weinig de Burundese meiden wisten.

Sinds 2012 steunt Nederland programma’s in Burundi om voorlichting aan jongeren en hun bewustwording te verbeteren, vaak met grote betrokkenheid van die jongeren zelf. Dan gaat het ook over bijvoorbeeld weerbaarheid tegen seksueel geweld. Vooral meisjes zijn daar de dupe van. Ze zijn vaak niet opgewassen tegen leraren of oudere jongens die hen verleiden met mooie beloftes, maar hen dan laten vallen als er een kind op komst is. Regelmatig heb ik gezien hoe treffend en ontroerend de deelnemers zo’ drama uitspelen in een toneelstuk waarbij het hele dorp toekijkt en waarna er over gepraat wordt.

Ook helpt Nederland Burundi bij de aankoop en distributie van moderne anticonceptiemiddelen. De vraag van jongeren neemt toe, dan moet je ook wel zorgen dat ze toegang hebben tot de voorbehoedmiddelen. Zo worden condooms tegen lage prijs verkocht in kiosken verspreid over het hele land. En via de gezondheidsklinieken kunnen vrouwen een implantaat krijgen dat hen voor meerdere jaren beschermt tegen een zwangerschap. Dit alles gaat in prima samenwerking met de Burundese overheid, die ook de urgentie ziet om de bevolkingsgroei snel terug te dringen.

De eerste resultaten zijn goed, de programma’s slaan aan bij de jeugd en de vraag naar voorbehoedsmiddelen neemt toe. Maar het zou allemaal sneller gaan als de kerk niet zo op de rem trapte. De bisschoppen staan pal voor de natuurlijke methode van periodieke onthouding. Moderne methoden halen volgens hen de waardigheid van de mens omlaag.

Gelukkig is er na gesprekken met kerkelijke leiders afgelopen jaar een kleine kentering zichtbaar. Tot voor kort voerde de kerk vanaf de kansel actief campagne tegen condooms en implantaten. In sommige gevallen werden vrouwen zelfs uitgesloten van de heilige communie als ze een implantaat hadden. De toon is nu iets milder. De kerk roept ieder op tot de natuurlijke methode, zonder met zoveel woorden de moderne methoden te verketteren. Dat is een stap vooruit. Het komend jaar willen we de dialoog met de kerkelijke leiders voortzetten. En wat zou het helpen als ook de paus mee bewoog.

Burundi 1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Share Button
  • 26 Jan 2015, 11:51
  • Posted in Development
  • No comments yet

About the author

Jolke Oppewal
Written by Jolke Oppewal

Jolke Oppewal is sinds februari 2013 ambassadeur in Burundi.

Daarvoor werkte hij als Hoofd Ontwikkelingssamenwerking in Rwanda en als senior beleidsmedewerker op de Ambassade in Maputo. Voor hij naar het buitenland ging werkte Jolke ruim tien jaar bij de afdeling voorlichting van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Eerst als hoofdredacteur van het toenmalige maandblad Internationale Samenwerking, later als speechschrijver voor de minister van Ontwikkelingssamenwerking.

Jolke heeft economie gestudeerd in Groningen en journalistiek in Utrecht. Hij is getrouwd en heeft twee kinderen.

Other recent posts by Jolke Oppewal

    • Geen andere posts gevonden

All posts by